كارەكتەرێ مەجازی د ڕۆمانا (كەف)دا ل گوڕ تیۆرا سیمیۆلۆژییا (فیلیپ ھامۆن)ی

المؤلفون

  • نرگز محمد غفار بەشێ زمانێ كوردی، كۆلیژا پەروەردا بنیات، زانكۆیا دھۆك، ھەرێما كوردستانێ – عیراق.
  • بیان احمد حسین بەشێ زمانێ كوردی، كۆلیژا پەروەردا بنیات، زانكۆیا دھۆك، ھەرێما كوردستانێ – عیراق.

DOI:

https://doi.org/10.26436/hjuoz.2026.14.1.1654

الكلمات المفتاحية:

كارەكتەر، كارەكتەرێ مەجازی، كەف، سيميۆلۆژییا، فیلیپ ھامۆن

الملخص

ڕۆمان، وەك ژانرەكێ پەخشانی كۆمەكا كارەكتەران هەيە. كارەكتەرێ مەجازی وەك تێگەھەكێ نوی د  ڕەخنەیا سیمیۆلۆژییا ڤەگێڕانێدا ب تایبەتی د تیۆرا (فیلیپ ھامۆن)یدا كەڤتییە بەر ڤەكۆلینێن تیۆری و پڕاكتیكی.  كارەكتەرێ مەجازی ھەلگرێ ھەستێن (ئەرێنی و نەرێنی) یێن مرۆڤییە، ئەوێن دەربڕینێ ژ حەز، ڤیان، ھیڤی، كەرب، كین و نە ئارامیێ دكەن، لەوڕا ئەڤ جۆرە سەمتا خواندەڤانێ خۆ پتر بەرەڤ ھزركرن و شرۆڤەكرنێڤە دبەت. ئەڤ جۆرە كارەكتەرە وەك ھەر جۆرەكێ دی ژ ڤالاھیێ ناھێت، بەلكو د بازنا ڤەگێڕانێدا وەك توخمەكێ كارا ب ھەمی توخم و ڕەگەزێن دیڤە گرێداییە، زێدەباری بابەت و چیرۆكا ڕۆمانێ، ب گوتنەكا ڕوھنتر ڕۆلەكێ كارا د تێكستەكا ئەدەبییا پڕی ھەست و ڕامانێن ڤەشارتی و ئاشكرا دگێریت، بێگومان ڕۆمان ئەو تێكستە یا فرەجۆرییا كارەكتەران د ناڤا خۆدا ھەلدگریت. ئەڤ ڤەكۆلینە ھەوڵەكە بۆ بەرجەستەكرن و شرۆڤەكرنا كارەكتەرێ مەجازی د رۆمانا (كەف) یا ڕۆماننڤیس (دیار ئەرەدنی)دا، ئایا كارەكتەرێ ڕۆمانا كەف ھەلگرێ تایبەتمەندیێن كارەكتەرێ مەجازی – ل دویڤ تیۆرا فیلیب ھامۆنی یە؟ ل دویماھیێ گەھشتینە ئەوی ئەنجامی كو؛ لایەنێ كەرب و كین و ڕەشبینی و بێ ھیڤیبوونێ ل دەڤ كارەكتەری جھێ خۆ دایە لایەنێ حەز و خۆشی و ھیڤی و ئارامییێ و د نموونێن پڕاكتیكیدا پتر خۆیا بوو كو ھەر (دالەك – نیشانكارەك) دەلالەتە بۆ (مەدلولەك – نیشانكرییەك)ی.

التنزيلات

بيانات التنزيل غير متوفرة بعد.

المراجع

ئێك: پەرتووك

أ_ ب زمانێ كوردى

ئەرەدنی، دیار (2023)، كەف، (ڕۆمان)، تەھران – ئیران: پەرتووكخانا ئاترا.

ئەلوەنی، نەجم خالید (2009)، كارەكتەرسازی لە ڕۆمانی (ئێوارەی پەروانە)ی بەختیار عەلی دا، ھەولێر.

حاجی، سەنگەر قادر شێخ محەمەد (2009)، بنیاتی گێرانەوە لە داستانی (مەم و زین)ی ئەحمەدی خامی و رۆمانی (شاری مۆسیقارە سپییەكان)ی بەختیار عەلی دا، دھۆك: چاپخانەی خانی.

حەمەد، ئیبراھیم حەسەن (2012)، رەنگدانەوەی كەلەپوور لە ڕۆمانی كوردیدا باشوری كوردستان 1985 – 1991، ھەولێر: چاپخانەی رۆژھەلات.

رشيد، مسعود جميل (٢٠١٦)، پەخشان و هونەرێن وێ، دهوك: كتێبخانا جزيرى.

رشید، مسعود جمیل (2016)، پەخشان و ھونەرێن وێ، دھۆك: كتێبخانا جزیری.

فەتاح، كاروان محەمەد (2022)، كارەكتەر لە ڕۆمانی (ئەو ھاورێیەی مندالێم ببینمەوە؟)ی (كاروان عومەر كاكە سوور)دا، تاران: چاپخانەی تاران.

مەنتیك، حەمە (2018)، میتۆدەكانی ڕەخنەی ئەدەبی، رەخنەی ئەدەبی لە رووی تیۆرییەوە، ھەولێر: نوسینگەی تەفسیر.

یاقووب، عەلی عوسمان (2021)، ڕۆمان ژانری تەكنیكە جوانەكان و رەگەزە فرە ڕەھەندەكان، بەرگی یەكەم، سلێمانی: چاپخانەی سەردەم.

ب_ ب زمانێ عەرەبى

بروب، فلاديمير (1986)، مورفولوجية الخرافة، ترجمة: ابراهيم الخطيب، المغرب: الشركة المغربية للناشرين المتحدين.

لحمداني، حميد (2000)، بنية النص السردي في منظور النقد الأدبي، الطبعة الثالثة، بيروت: المركز الثقافي العربي للطباعة والنشر والتوزيع.

ھامون، فيليب (2013)، سميولوجية الشخصيات الروائية، ترجمة: سعيد بنكراد، اللاذقية: دار الحوار للنشر والتوزيع.

ھلال، محمد غنيمي (1973)، النقد الأدبي الحديث، بيروت: دار الثقافة.

ج_ ب زمانێ ئنگليزى

Makaryk, Irena. R, (1993) ENCYCLOPEDIA OF CONTEMPORARY LITERARY THEORY: Approaches, Scholars, Terms. University of Toronto Press. Toronto Buffalo London

فەرھەنگ

أ - ب زمانێ كوردی

حەبیب، بەدران ئەحمەد (2002)، فەرھەنگی زاراوە عەرەبی - كوردی، ھەولێر: كوری زانیاری كوردستان.

ب - ب زمانێ عەرەبی

زيتوني، لطيف (2002)، معجم مصطلحات نقد الرواية (عربي – انكليزي – فرنسي)، بيروت: دار النهار للنشر.

پ – ب زمانێ ئنگلیزی

Oxford University Press (2010). Oxford Word Power, (2nd Ed), NewYork: published by Oxford University Press

نامێن ئەكادیمی

– نامێن ماستەرێ

أ - ب زمانێ كوردی

ابراھیم، طالب جلال (2023)، سیمیۆلۆژیای كەسییەتی لە ڕۆمانی (سەردەمی گریانی بەلقیس)ی (جەبار جەمال غەریب)دا، نامەی ماستەر (نەبلاوكراو)، زانكۆی سوران، فاكەلتی پەروەردە، ھەولێر، ھەرێمی كوردستان – عیراق.

ب - ب زمانێ عەرەبی

أبو الهيل، حنين عبدالناصر (2023)، شخصية الأنثى في رواية (رائحة التانغو) لدلع المفتي، رسالة ماجستير (غير منشورة)، جامعة السليمانية، كلية اللغات، السليمانية، اقليم كوردستان – العراق.

موبارك، خلود وبولشراب، عائشة (2023)، الشخصيات في رواية كاليفورا لنبيلة عبودي، رسالة ماجستير (غير منشورة)، المركز الجامعي عبدالحفيظ بو الثوف – معيلة، الجزائر.

- تێزێن دكتۆرایێ

أ - ب زمانێ كوردی

محەمەد، شیلان يونس (2020)، ھونەر و بابەتێن ڤەگێڕانێ د چیرۆكە شیعرێن ((فەقیێ تەیران))دا ل دویڤ تیۆرا ڤەگێڕانێ، تێزا دكتۆرایێ، زانكۆیا سەلاحەددین، كۆلیژا زمانان، ھەولێر، ھەرێمی كوردستان – عیراق.

گوڤارێن زانستی

ئەلوەنی، نەجم خالد نەجمەددین (2023)، "ھونەری گێڕانەوە لە ڕۆمانی (خۆڵەمێشی تەرمی كتێبێك)دا"، گوڤاری ئەكادیمیای كوردی، ھەولێر، ژمارە (56)، ل ل 69 – 94.

دەشتی، عوسمان حمد خضر و ابراھیم، سەركەوت عمر (2017)، ڕۆلی كاراكتەری ژن لە ڕۆمانەكانی عەلی حەسەنیانیدا، گۆڤاری زانكۆی كۆیە، ھژمارە (41)، ل ل 5 – 36.

سعداللە، محمد سالم وحمد، سوزان مشیر (2017)، النقد السردي للخطاب عند سعيد يقطين، مجلة جامعة كۆیە (العلوم لانسانية)، العدد (42)، ص ص 207 - 248

التنزيلات

منشور

2026-03-08

كيفية الاقتباس

غفار ن., & حسین ب. (2026). كارەكتەرێ مەجازی د ڕۆمانا (كەف)دا ل گوڕ تیۆرا سیمیۆلۆژییا (فیلیپ ھامۆن)ی. مجلة العلوم الانسانیة لجامعة زاخو, 14(1), 19–28. https://doi.org/10.26436/hjuoz.2026.14.1.1654

إصدار

القسم

مجلة العلوم الانسانیة لجامعة زاخو